Lakowanie bruzd: czy jest potrzebne Twojemu dziecku?
Lakowanie bruzd polega na pokryciu drobnych rowków na powierzchni żującej stałych zębów trzonowych cienką warstwą tworzywa. Bakterie trudniej się tam wtedy utrzymują, a ząb jest lepiej chroniony przed próchnicą. Zaleca się je przede wszystkim przy podwyższonym ryzyku próchnicy i przy głębokich bruzdach, które trudno wyczyścić.
Autorka: Stela Lobzhanidze, lekarz dentysta, Wiedeń-Meidling
Opublikowano

Najważniejsze w skrócie
- Bruzdy to rowki na powierzchni żującej zębów bocznych, w których próchnica zaczyna się szczególnie często.
- Lakowanie zamyka te rowki tworzywem bez usuwania tkanki zęba.
- Lakuje się zwykle stałe zęby trzonowe, gdy tylko się wyrzynają.
- Lak może z czasem odpaść, dlatego trzeba go regularnie kontrolować.
- Mycie zębów pastą z fluorem pozostaje ważne także po lakowaniu.
Czym są bruzdy?
Bruzdy i dołki to zagłębienia na powierzchni żującej zębów bocznych. Szczoteczką trudno je wyczyścić, a czasem jest to niemożliwe. Dlatego próchnica zaczyna się tam szczególnie często.
Według austriackiego portalu zdrowia dzieci są szczególnie podatne na próchnicę.
Jak działa lakowanie?
Podczas lakowania w bruzdy wprowadza się płynne tworzywo. Zamyka ono zagłębienia i zagradza drogę bakteriom. Powierzchnię żującą łatwiej potem utrzymać w czystości.
Według niemieckich wytycznych dla pacjentów lakowanie to sprawdzony i skuteczny zabieg profilaktyczny. Może też zatrzymać początkową próchnicę, dopóki nie sięga zębiny, a powierzchnia szkliwa jest jeszcze nienaruszona.
Jeśli próchnica jest bardziej zaawansowana, ząb zwykle wymaga wypełnienia.
Dla jakich dzieci i zębów lakowanie ma sens?
Wytyczne dla pacjentów niemieckich towarzystw stomatologicznych zalecają lakowanie:
- u dzieci i młodzieży z podwyższonym ryzykiem próchnicy, które dentysta ocenia indywidualnie
- przy zdrowych, ale trudno dostępnych bruzdach, niezależnie od ryzyka próchnicy
- co do zasady u dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością lub szczególnymi potrzebami medycznymi
- w niektórych przypadkach przy łagodnej postaci hipomineralizacji trzonowcowo-siekaczowej (MIH)
Lakuje się zwykle stałe zęby trzonowe. Zęby mleczne, które wkrótce zostaną zastąpione stałymi, nie wymagają lakowania. U dorosłych bierze się je pod uwagę tylko rzadko.
Według NHS lakowanie można wykonać, gdy tylko zaczynają się wyrzynać pierwsze stałe zęby trzonowe, zwykle w wieku około 6–7 lat. Gdy między 11. a 14. rokiem życia wyrzynają się pozostałe zęby stałe, można je powtórzyć.
Jak przebiega lakowanie?
Zabieg trwa zwykle tylko kilka minut na jeden ząb. Nie usuwa się przy tym tkanki zęba.
- Zęby są oczyszczane i badane. Potem zapada decyzja, które zęby zostaną polakowane.
- Ząb jest utrzymywany w suchości, zwykle za pomocą wałeczków ligninowych i odsysania śliny.
- Szkliwo jest wytrawiane żelem kwasowym przez co najmniej 30 sekund. Potem ząb się płucze i ponownie osusza.
- Tworzywo nakłada się cienką warstwą w bruzdy i utwardza światłem.
- Na koniec sprawdza się zgryz i nakłada preparat z fluorem.
W bardzo rzadkich przypadkach może wystąpić alergia na składniki tworzywa.
Jak długo utrzymuje się lak?
Według NHS lak utrzymuje się do czterech lat. Z czasem może częściowo lub całkowicie odpaść. Wtedy można go naprawić lub wymienić.
Wytyczne zalecają więc kontrolę u dentysty co najmniej raz w roku. Podczas wizyt kontrolnych w naszym gabinecie sprawdzamy lak i w razie potrzeby go odnawiamy.
Lak pokrywa tylko bruzdy na powierzchniach żujących. Dlatego dokładne mycie zębów jest równie ważne.
Jaką rolę odgrywa fluor?
Fluor wzmacnia szkliwo i dzięki temu chroni je przed próchnicą. W przypadku dzieci:
- Od pierwszego zęba mlecznego myj dziecku zęby dwa razy dziennie dziecięcą pastą z fluorem.
- Dzieci w wieku szkolnym mogą już używać pasty z fluorem typu junior.
- Lakier fluorowy można nakładać zarówno na zęby mleczne, jak i stałe. W Wielkiej Brytanii proponuje się go dzieciom od 3. roku życia co najmniej dwa razy w roku.
Po lakowaniu również nakłada się fluor. Pomaga on remineralizować wytrawione, ale niepolakowane miejsca szkliwa. W naszym gabinecie u dzieci stosujemy lakier fluorowy.
Czy kasa chorych płaci za lakowanie?
Według austriackiego portalu zdrowia niezbędne i celowe leczenie pokrywa właściwa kasa chorych. Przy niektórych świadczeniach może obowiązywać udział własny. Dokładne warunki poznasz w swojej kasie.
U nas przed zabiegiem otrzymasz kosztorys. Z SVS i KFA rozliczamy się bezpośrednio. Przy innych kasach składasz rachunek (Honorarnote) w celu zwrotu kosztów.
Umów wizytę, jeśli:
- Twojemu dziecku wyrzynają się pierwsze stałe zęby trzonowe, zwykle w wieku około 6–7 lat
- Wyrzynają się kolejne zęby stałe, zwykle między 11. a 14. rokiem życia
- Widzisz plamy lub ubytek na powierzchni żującej
- Lak jest wyraźnie uszkodzony lub częściowo go brakuje
- Ostatnia kontrola dziecka była ponad rok temu
Umów wizytę
Umów wizytę online lub zadzwoń do nas.
Źródła
- AWMF/DGZMK – S3-Leitlinie (Patienten-Leitlinie) Fissuren- und Grübchenversiegelung
- NHS – Children's teeth
- Österreichisches Gesundheitsportal (gesundheit.gv.at) – Karies
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje badania ani porady stomatologa.


